Giới thiệu về Sống độc lập và Trung tâm Hỗ trợ Sống độc lập của NKT Hà Nội

Sống độc lập là gì?

Bạn đã biết về Phong trào Sống độc lập chưa? Sống độc lập’ không có nghĩa là bạn phải tự làm mọi việc hay là sống một mình. Thực chất, sống độc lập có nghĩa là người khuyết tật có thể:

 - Tự quyết định và hướng dẫn toàn bộ sự hỗ trợ của người khác đối với mình, trong đó có việc sử dụng các thiết bị trợ giúp cần thiết cho cuộc sống hàng ngày của bản thân;

 - Tiếp cận một cách bình đẳng với người không khuyết tật với các cơ hội về nhà ở, giao thông vận tải, y tế, giáo dục - đào tạo, việc làm và các phúc lợi, dịch vụ xã hội khác;

 - Được sự hỗ trợ của Nhà nước và cộng đồng, đặc biệt là dịch vụ người hỗ trợ các nhân, để tiếp cận các cơ hội một cách bình đẳng

Nói một cách khác, để người khuyết tật có thể sống độc lập thì nỗ lực phải đến từ hai phía:

 - Từ phía bản thân mình, người khuyết tật phải có đủ kỹ năng sống để tự lựa chọn, tự quyết định và tự chịu trách nhiệm về những vấn đề có liên quan tới cuộc sống của chính mình, đồng thời thể hiện khả năng của mình để phục vụ cuộc sống của chính mình và phục vụ cộng đồng như các công dân khác trong xã hội

- Từ phía Nhà nước và cộng đồng, sự hỗ trợ chính là việc tạo ra một môi trường không rào cản trong mọi lĩnh vực và cung cấp dịch vụ hỗ trợ cá nhân để người khuyết tật có thể bình đẳng trong mọi cơ hội và mọi mặt của cuộc sống

Lịch sử phong trào Sống độc lập và Trung tâm Sống độc lập trên thế giới

1972: Trung tâm sống độc lập (TTSĐL) đầu tiên trên thế giới đã được Ed Robert, một người khuyết tật vận động nặng, phải sử dụng máy thở, thành lập ở Berkeley, Hoa Kỳ. Kể từ đó, TTSĐL đã được nhân rộng và phát triển mạnh ở Bắc Mỹ và Châu Âu.

Năm 1986: Tại Châu Á, TTSĐL đầu tiên của Nhật Bản (Hội chăm sóc con người - HCA) đã được thành lập, chủ tịch là ông Shoji Nakanishi, một người khuyết tật nặng do tổn thương cột sống

1999 – 2007: ba Hội nghị thượng đỉnh toàn cầu các TTSĐL đã được tổ chức. Hội nghị gần đây nhất được tổ chức vào tháng 9/2007 tại Seoul, Hàn Quốc, với quyết nghị tạo lập mạng lưới các TTSĐL ở các châu lục.

Đầu tháng 5/2008: Công ước về quyền của người khuyết tật có hiệu lực trên toàn cầu .Quyền sống độc lập của người khuyết tật và yêu cầu cung cấp các dịch vụ hỗ trợ người khuyết tật sống độc lập đã được nêu rõ tại Điều 19 - Sống độc lập và hòa nhập cộng đồng

Năm 1988: HCA tổ chức tập huấn chuyên sâu về Tham vấn đồng cảnh lần đầu tiên tại Nhật Bản. 30 người khuyết tật từ khắp Nhật bản đã tham dự và tạo ra một sức ảnh hưởng lớn.

Năm 1991: Hội đồng các Trung tâm sống độc lập Nhật Bản (JIL) đã được thành lập với 130 tổ chức thành viên và bầu ông Shoji Nakanishi làm Chủ tịch. Các hoạt động tự vận động tuyên truyền và dịch vụ của mạng lưới này dành cho người khuyết tật nặng đã tạo lập một ảnh hưởng lớn tới Chính phủ Nhật Bản.

Năm 1996: Mô hình Trung tâm Sống độc lập và Tham vấn đồng cảnh đã được công nhận trên toàn quốc.

2000 đến 2007: phong trào sống độc lập đã từ Nhật Bản lan sang các quốc gia ở Châu Á là Hàn Quốc, Thái Lan, Philippin, Malaysia, Pakistan.

Năm 2009: Trung tâm Sống độc lập Hà Nội được thành lập và trở thành mô hình điểm ở Việt Nam

2010 đến nay: Chương trình Sống độc lập được phát triển tới TP Hồ Chí Minh, Hải Phòng, Đà Nẵng Cần Thơ

Trung tâm Sống độc lập là gì?

Trung tâm sống độc lập không phải là một nơi tập trung NKT sinh sống.

Đây là một tổ chức phi lợi nhuận và dựa vào cộng đồng. Văn phòng Trung tâm là nơi điều phối và cung cấp các dịch vụ hỗ trợ cho người khuyết tật thuộc tất cả các dạng tật. Tại đây, người khuyết tậtđược học và nâng cao kỹ năng sống, tuyên truyền và tư vấn cho người khuyết tật khác về sống độc lập, khuyến khích họ tự do lựa chọn cách sống độc lập và hoà nhập cộng đồng; đồng thời cung cấp sự trợ giúp tích cực cho người khuyết tật thuộc tất cả dạng tật. Trung tâm cũng là đầu mối tổ chức phong trào sống độc lập.

Mục tiêu của một Trung tâm Sống độc lập:

- Hỗ trợ từng cá nhân khuyết tật để họ phát huy được tiềm năng của mình ở mức cao nhất ngay tại gia đình và cộng đồng

- Vận động xã hội ủng hộ và là một tiếng nói mạnh mẽ để đảm bảo quyền của người khuyết tật được tiếp cận nhà ở, việc làm, giao thông, giao tiếp, các phương tiện giải trí và các dịch vụ y tế và dịch vụ xã hội một cách bình đẳng như những người không khuyết tật

 Nguyên tắc hoạt động của một Trung tâm Sống độc lập:

1) Lãnh đạo chủ chốt của Trung tâm sống độc lập là những người khuyết tật nặng.

2) Hơn 51% Ban lãnh đạo của Trung tâm sống độc lập là người khuyết tật.

3) Tổ chức những hoạt động sau: tham vấn đồng cảnh, thiết kế chương trình và đào tạo kỹ năng sống độc lập dành cho người khuyết tật, cung cấp người hỗ trợ cá nhân, cung cấp thông tin về phúc lợi xã hội, cách sửa chữa nhà cửa theo hướng tiếp cận.

4) Hỗ trợ cho nhiều dạng khuyết tật.

Trung tâm Hỗ trợ Sống độc lập của NKT Hà Nội

1. Sự thành lập

Trung tâm Sống độc lập Hà Nội được thành lập ngày 1/1/2009 và là trung tâm đầu tiên của mô hình sống độc lập. Trung tâm là một tổ chức phi lợi nhuận và dựa vào cộng đồng, hoạt động dựa trên nguyên lý sống độc lập của người khuyết tật (NKT). Nguyên lý đó là làm sao cho NKT có thể thực hiện được quyền của mình là tự lựa chọn, tự quyết định và tự chịu trách nhiệm với những vấn đề có liên quan tới cuộc sống của bản thân họ, với sự trợ giúp tích cực từ xã hội và cộng đồng.

Đây là dự án dài hạn mang tính chất xây dựng mô hình, do nhóm "Vì tương lai tươi sáng" của người khuyết tật Hà Nội thực hiện với sự hỗ trợ của Hội NKT thành phố Hà Nội và Tổ chức người khuyết tật quốc tế khu vực châu Á - Thái Bình Dương, nguồn tài trợ từ Quỹ Nippon (Nippon Foundation), Nhật Bản, tài trợ

Mục tiêu của Trung tâm là:

  • Hỗ trợ và khuyến khích từng cá nhân người khuyết tật nặng phát huy được tiềm năng của mình ở mức cao nhất ngay tại gia đình và cộng đồng
  • Xây dựng mô hình hỗ trợ thiết thực cho NKT nặng tại cộng đồng
  • Hợp tác với các cơ quan của Nhà nước để thúc đẩy việc thực hiện tạo điều kiện tiếp cận cho NKT trong mọi lĩnh vực của cuộc sống và các dịch vụ xã hội

Trung tâm sống độc lập Hà Nội hoạt động theo các nguyên tắc chung của mọi trung tâm sống độc lập trên thế giới:

  • Lãnh đạo chủ chốt của Trung tâm sống độc lập là những người khuyết tật
  • Hơn 51% Ban Lãnh đạo của Trung tâm sống độc lập là người khuyết tật,
  • Cung cấp sự hỗ trợ tới người khuyết tật nặng sống độc lập tại cộng đồng, ví dụ như tham vấn đồng cảnh, chương trình sống độc lập nhằm cung cấp các kỹ năng sống, đào tạo và cung cấp miễn phí người hỗ trợ cá nhân (PA) tới từng người khuyết tật nặng, v.v...
  •  Ngoài việc cung cấp hỗ trợ sống độc lập, Trung tâm có nhiệm vụ vận động ủng hộ, tuyên truyền, nhằm tạo ra những hỗ trợ phúc lợi xã hội mới từ các nguồn của các tổ chức và cá nhân, phục vụ cuộc sống của người khuyết tật, giúp người khuyết tật nặng hòa nhập cộng đồng và bình đẳng với những người khuyết tật khác và người không khuyết tật trong việc tiếp cận các cơ hội về nhà ở, giao thông vận tải, y tế, giáo dục - đào tạo, việc làm và các phúc lợi, dịch vụ xã hội khác.

2. Các hoạt động chính

2.1. Tham vấn đồng cảnh

Tham vấn đồng cảnh cho những người khuyết tật do chính những người khuyết tật thực hiện. Mục đích lớn nhất của tham vấn đồng cảnh là giúp người khuyết tật nặng phục hồi lại sự tự tin, xây dựng lại mối quan hệ con người và đóng góp trở lại xã hội góp phần làm cho xã hội trở nên tốt đẹp hơn.

Các hoạt động tham vấn đồng cảnh bao gồm tư vấn tâm lý, học kỹ năng sống độc lập, tìm nhà ở, hiểu biết về phương pháp sử dụng các nguồn lực xã hội, tham khảo các việc làm phù hợp và hàng loạt phương pháp tự vận động cho bản thân.

Tham vấn đồng cảnh hỗ trợ tích cực cho việc hiện thực hoá sống độc lập của người khuyết tật nặng trong cộng đồng thông qua việc những người khuyết tật lắng nghe lẫn nhau ở vị trí ngang hàng.

Bốn hội viên của Trung tâm đã được đào tạo kỹ năng lãnh đạo tham vấn đồng cảnh tại Nhật Bản. Sau khi trở về, những học viên này đã tổ chức một hội thảo tuyên truyền về Tham vấn đồng cảnh cho 70 người khuyết tật tại Hà Nội. Họ trở thành những người lãnh đạo tham vấn đồng cảnh của Trung tâm.

Những hội viên đã tham gia tham vấn đồng cảnh nhận ra những giá trị của bản thân và thấy yêu cuộc sống, yêu cả chính sự khuyết tật của bản thân. Họ đã viết cảm tưởng của mình sau khi tham gia tham vấn đồng cảnh như sau: “Chúng tôi đã xich lại gần nhau lúc nào chẳng biết, cùng lắng nghe nhau, cùng nhau giải toả cảm xúc, chia sẻ, cảm thông những niềm vui nỗi buồn cho nhau. Tôi chợt nhận ra rằng từ trước tới nay tôi luôn sống dưới sự che chở, ưu ái của người thân, bè bạn thì giờ đây tôi đã có thể phần nào giúp đỡ, chở che về tinh thần cho những người bạn đồng cảnh của tôi, và càng cảm thấy việc tham gia hoạt động TVĐC  có ý nghĩa biết bao!”  (N. T.L)

Về thực chất, tham vấn đồng cảnh là một hoạt động của công tác xã hội do chính người khuyết tật thực hiện nhằm trợ giúp về tâm lý cho những người bạn đồng cảnh. Nghề này cũng cần được chứng nhận như một phần của nghề công tác xã hội.

Hiện Trung tâm đang thực hiện và hướng dẫn thực hiện những khóa tham vấn đồng cảnh ngắn cho các thành viên được lựa chọn của Hội thành viên của Hội Người khuyết tật Hà Nội ở các quận nội thành.

2.2. Chương trình Sống độc lập (ILP)

Đây là chương trình mang đến cho người khuyết tật nặng những kiến thức và các kỹ năng cần thiết cho cuộc sống độc lập, mà khi sống cùng gia đình hoặc tại các cơ sở chăm sóc họ không được trải qua, từ những việc hàng ngày như quản lý tiền bạc, xây dựng các mối quan hệ con người, nấu ăn, đến những kỹ năng làm việc như làm việc theo nhóm, tổ chức các chuyến đi, vận động ủng hộ, vận động chính sách...

Kinh nghiệm thu được trong ILP hỗ trợ NKT giải quyết các vấn đề đang lo lắng, khuyến khích họ tự tin sống độc lập, quản lý được việc trợ giúp dành cho mình, sống, học tập và làm việc, mang khả năng còn lại của mình để sống, làm việc, đóng góp vào sự phát triển của đất nước và làm phong phú thêm cuộc sống của chính họ.

Cũng giống như tham vấn đồng cảnh, chương trình sống độc lập lúc đầu do các giảng viên và thuyết trình viên có kinh nghiệm thực hiện, sau đó do chính những người khuyết tật lãnh đạo và thực hiện. Điều này sẽ giúp cho những người tham gia tránh khỏi áp lực, trở nên tự tin hơn, và hiểu rằng dù là người khuyết tật, thậm chí là khuyết tật nặng, nhưng vẫn có thể trợ giúp được cho những người khuyết tật khác.

Hiện nay Trung tâm đang thực hiện các hoạt động ILP với tần suất mỗi tháng một lần. Khi cần thiết hoặc có cơ hội, Trung tâm có mời thêm những chuyên gia hoặc những người có kinh nghiệm trong từng lĩnh vực tham gia vào từng chuyên đề, tạo nên tính chuyên nghiệp của chương trình.

2.3.  Tập huấn kỹ năng hỗ trợ và cung cấp người hỗ trợ cá nhân (PA) miễn phí tới từng NKT

Một trong những hoạt động điển hình của Trung tâm sống độc lập là cung cấp người hỗ trợ cá nhân (Personal Assistant, gọi tắt là PA) tới từng NKT. PA là người làm việc với các kỹ năng chuyên nghiệp và được trả lương. Công việc chủ yếu của họ là giúp đỡ NKT trong sinh hoạt hàng ngày, ăn uống, tắm rửa, di chuyển…, đưa NKT đi giao lưu, đi học, đi làm, đi gặp gỡ bạn bè, hỗ trợ NKT trong công việc (đánh máy, ghi chép…), trong giao tiếp (đối với người nói khó)… Trong 3 năm đầu hoạt động (2009-2011), Trung tâm sống độc lập Hà Nội quản lý số PA dao động trong khoảng 60-87 PA, cả nam và nữ, hỗ trợ cho 40-65 NKT. PA chủ yếu là sinh viên các trường Đại học, Cao đẳng trên địa bàn Hà Nội. Đặc biệt, sinh viên các khối ngành xã hội-nhân văn, trong đó có chuyên ngành Công tác xã hội chiếm số lượng lớn. Có một số NKT được Trung Tâm hỗ trợ trong thời gian học tập ở Hà Nội, sau đã về quê hương sống và làm việc, mang theo những kỹ năng sống độc lập được Trung tâm trang bị. Hiện Trung tâm đang hỗ trợ cho 43 NKT và có số PA tương tự đang làm việc.

Những khóa đào tạo PA được Trung tâm tổ chức đều đặn 3-6 tháng một lần với hai cấp độ sơ đẳng và nâng cao nhằm cung cấp những kiến thức và kỹ năng cần thiết như các dạng tật, tâm lý NKT, kỹ năng giao tiếp (trong đó có cách tiếp xúc với NKT thuộc tất cả các dạng tật), kỹ năng hỗ trợ NKT nặng, kỹ năng quản lý thời gian, giải quyết xung đột đặc thù trong công việc…

PA đã làm cuộc sống của NKT thay đổi theo chiều hướng tích cực. Với sự trợ giúp của PA, NKT đi làm, đi học, đi giao lưu gặp gỡ bạn bè, thậm chí là đi du lịch xa…, những NKT nặng trở lại hoặc bắt đầu làm việc. PA được ví như là cánh tay, là đôi chân, là giọng nói của NKT, họ giúp cho NKT khắc phục những khó khăn về mặt thể chất để sống, học tập và làm việc.

Rất nhiều NKT chia sẻ từ khi có PA, họ được sống một cách trọn vẹn hơn, làm được những việc mà trước đây họ chỉ dám mơ ước đến. Vì thế PA cũng chính là người xóa tan đi cảm giác bất lực,  bức bối trong lòng NKT, giải tỏa tâm lý tiêu cực, đặc biệt là với những người không may trở thành khuyết tật do tai nạn. PA không chỉ là người hỗ trợ, mà còn là người bạn tâm giao thân thiết, có ảnh hưởng tích cực đến NKT.

Như vậy có thể thấy, nghề hỗ trợ cá nhân cũng mang những đặc điểm của nghề công tác xã hội, thúc đẩy sự thay đổi xã hội, giải quyết vấn đề trong cuộc sống của NKT nặng. Cũng như vậy, PA là một nghề hướng tới mục tiêu: NKT hòa nhập với xã hội. Thông qua các hoạt động trợ giúp, nghề PA không phải là nghề giúp NKT phục hồi chức năng về mặt y tế, mà nó nhấn mạnh vào việc hỗ trợ NKT phục hồi các chức năng xã hội. PA là người giúp NKT khắc phục khó khăn để sống một cách độc lập trong suy nghĩ, trong quyết định và trong việc tự chịu trách nhiệm đối với cuộc sống của mình. Rất nhiều NKT nhờ có PA đã sống độc lập đúng nghĩa, đã đi học, đi làm, cống hiến tài năng và trí tuệ cho xã hội. Như vậy nghề PA không chỉ giúp NKT nặng giải phóng họ khỏi những rào cản do khuyết tật và môi trường gây nên mà còn góp phần tăng năng lực cho họ.

2.4. Các hoạt động khác

- Tuyên truyền mô hình sống độc lập tại cộng đồng và giúp gây dựng phong trào Sống độc lập và trung tâm sống độc lập ở một số thành phố lớn

- Qua những hoạt động của người khuyết tật và những hoạt động về vấn đề người khuyết tật, vận động chính quyền và cộng đồng ủng hộ quyền của người khuyết tật, trong đó có quyền sống độc lập

- Cung cấp thông tin, các văn bản pháp luật về chính sách về người khuyết tật

- Dịch vụ vận chuyển với xe oto có thang nâng

- Tư vấn cải tạo nhà cửa theo hướng tiếp cận với người khuyết tật

- Những hoạt động khác liên quan đến vấn đề người khuyết tật

Những thành tích đã đạt được

- Qua Tham vấn đồng cảnh và những khóa tập huấn Kỹ năng sống độc lập, những thành viên của Trung tâm đã thắng được mặc cảm, tự tin hơn và mong muốn thể hiện khả năng của mình

- Những người hỗ trợ cá nhân của Trung tâm đã là điểm tựa chắc chắn và là những người bạn giúp người khuyết tật sống, học tập và làm việc, đem khả năng của mình phục vụ cộng đồng

- Dịch vụ Người hỗ trợ cá nhân đã trở thành một nghề cho nhiều thanh niên và sinh viên

- Sống độc lập đã được chính thức đưa vào Luật Người khuyết tật Việt Nam như một một trong các quyền của người khuyết tật và mô hình sống độc lập đã được các Bộ, ngành có liên quan công nhận là một mô hình tốt và rất cần thiết cho người khuyết tật nặng. Trung tâm sống độc lập đã được xem như một cơ sở cung cấp dịch vụ hỗ trợ cho người khuyết tật nặng

- Trung tâm Sống độc lập Hà Nội đã phổ biến mô hình sống độc lập đến 3 tỉnh Hải Phòng, Đà Nẵng, Cần Thơ. Đó là việc hợp tác với Hội người khuyết tật của 3 thành phố trên giúp hình thành Nhóm thực hiện Chương trình Sống độc lập, hỗ trợ người khuyết tật nặng đi những bước đầu tiên để hình thành trung tâm sống độc lập, thí điểm cung cấp dịch vụ người hỗ trợ cá nhân.

Kết thúc giai đoạn đầu 2009-2011, giai đoạn được Nippon Foundation tài trợ toàn phần để trở thành mô hình mẫu, phát triển tiếp với giai đoạn 2012-1016, Trung tâm Sống độc lập Hà Nội đã đem lại lợi ích cho rất nhiều NKT nặng trên địa bàn thành phố, giúp họ sống độc lập và hòa nhập cộng đồng, đồng thời mở ra một giai đoạn hoạt động mới, giai đoạn vận động Nhà nước và cộng đồng đóng góp nguồn tài chính vào việc hỗ trợ NKT nặng sống độc lập. Những thành công trong việc tìm kiếm nguồn tài chính từ những dự án nhỏ đã chứng minh sự quan tâm của cộng đồng và các tổ chức phi chính phủ quốc tế đến việc phát triển mô hình hỗ trợ hiệu quả này.

Từ kinh nghiệm và sự tư vấn của Trung tâm Sống độc lập Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, Hải Phòng, Đà Nẵng, Cần Thơ hình thành những bước đầu tiên của một trung tâm sống độc lập tại địa phương – thành lập Nhóm thực hiện Sống độc lập, xây dựng được một đội ngũ Sống độc lập năng động với lãnh đạo tốt, chứng minh được sự cần thiết và hiệu quả của mô hình hỗ trợ sống độc lập đối với NKT nặng ở Việt Nam, đó   ng góp một phần quan trọng vào việc tạo điều kiện cho NKT hòa nhập cộng đồng.

Quy định chung của Trung tâm Sống độc lập Hà Nội về việc cung cấp dịch vụ người hỗ trợ cá nhân

Với điều kiện hiện nay Trung tâm mới chỉ cung cấp dịch vụ hỗ trợ cá nhân cho người khuyết tật thuộc 3 dạng tật sau: bại não gây khó khăn cho vận động và ngôn ngữ, tổn thương cột sống, khuyết tật hai chân hoặc cả tay và chân phải dùng xe lăn

Đây là những điều kiện cần thiết để trở thành hội viên của Trung tâm Sống độc lập Hà Nội và được nhận dịch vụ hỗ trợ :

1. Độ tuổi từ 18 đến dưới 60

2. Đang sinh sống và làm việc tại các quận nội thành Hà Nội

3. Tham gia khóa tập huấn kỹ năng sống độc lập sơ đẳng của Trung tâm. Sau 2 đến 3 tháng được hưởng dịch vụ và đã làm việc quen với người hỗ trợ, các hội viên sẽ tham dự khóa tập huấn nâng cao về kỹ năng sống và làm việc


Chia sẻ bài viết

 

Hình ảnh nổi bật

  • Gặp đoàn ABILIS 11.2016
  • Tpwward ASCC vision 2025
  • ILP 22.11.2016
  • Lớp học tiếng Anh

Các tổ chức hỗ trợ







Liên kết

Nhóm vì tương lai tươi sáng





Thống kê truy cập

Ngày:19-11-2017
Số lượt truy cập1672643
Số người đang trục tuyến: 40