Trải nghiệm từ những chuyến đi

Nhận lời mời của Hiệp hội các tổ chức của người khuyết tật Hàn Quốc (KOFOD), chúng tôi tới Seoul vào một ngày cuối hè đầu thu để tham gia Chương trình dành cho những người hoạt động vì người khuyết tật khu vực Châu Á-TBD. Chương trình tập huấn nhằm giới thiệu về hệ thống chính sách của Hàn quốc về lĩnh vực người khuyết tật, Luật chống phân biệt đối xử đối với người khuyết tật và tạo lập mạng lưới hợp tác quốc tế nhằm thúc đẩy phong trào của người khuyết tật trong khu vực. Bầu trời Seoul trong xanh và nắng cũng gắt như ở Hà Nội. Do vậy chúng tôi không thấy quá bị thay đổi về thời tiết.

Ngày đầu tiên chúng tôi tới trụ sở của Hiệp hội các tổ chức của người khuyết tật Hàn quốc (KOFOD). Từ khách sạn, băng ngang qua một đại lộ, chúng tôi dừng lại trước một tòa nhà cao 10 tầng màu đỏ, chỉ cách tòa nhà Quốc hội khoảng 300 m. Được biết, đây là tòa nhà sở hữu của nhà nước cho KOFOD thuê từ tầng 1 đến tầng 5 với giá ưu đãi. Việc KOFOD hiện diện tại nơi chỉ cách tòa nhà Quốc hội không xa này cho thấy Chính phủ Hàn Quốc đã công nhận tầm quan trọng của lĩnh vực người khuyết tật. Vì sao người khuyết tật HQ đạt được thành quả này? Đây là câu hỏi xuất hiện ngay trong đầu tôi trên đường vào phòng họp. Thì ra, không phải tự Chính quyền Hàn Quốc đề ra những chính sách đó, mà đây là kết quả của một quá trình đấu tranh lâu dài và quyết liệt vì quyền của người khuyết tật. Vào đầu những năm 80 của thế kỷ trước, người khuyết tật Hàn quốc gặp rất nhiều bất lợi trong cuộc sống do nhà nước không có chính sách gì hỗ trợ. Đã có nhiều cuộc biểu tình nổ ra, trong đó cả một cuộc tự thiêu của một người khuyết tật nặng do quá thất vọng với cuộc sống quá khắc nghiệt. Kể từ đó, chính sách của chính quyền đã có nhiều thay đổi, trong đó có Luật về người khuyết tật và gần đây nhất là Luật chống phân biệt đối xử đối với người khuyết tật.

alt

Thăm nhà Quốc hội Hàn Quốc và gặp gỡ Nghị sĩ Jeong Hagyun, 

một người khuyết tật do tổn thương cột sống

Phần lớn thời gian tại Seoul chúng tôi tới làm việc tại Trung tâm Sống độc lập Seoul. Đây là trung tâm sống độc lập đầu tiên tại Hàn Quốc được thành lập năm 2000 do một nhóm những người khuyết tật nặng các dạng tổn thương cột sống và bại não là các thành viên sáng lập. Ban quản trị của Trung tâm hàng năm đề cử ra một người làm Chủ tịch theo hình thức bình bầu. Trung tâm có 20 nhân viên, 300 hội viên, 100 PA làm toàn thời gian. Thành lập năm 2000 song tới năm 2003 trung tâm mới cử đi những PA đầu tiên tới làm việc tại nhà người khuyết tật và người khuyết tật là những người trả công cho các PA này. Tới tháng Giêng năm sau, nhận thấy đây là dịch vụ cần thiết cho người khuyết tật và khả năng cung cấp dịch vụ PA của trung tâm rất tốt, chính quyền quận Yongsan nơi Trung tâm đóng trụ sở đã cấp tiền trả lương cho 20 PA. Sự hỗ trợ của chính quyền tăng dần theo thời gian cùng với sự phát triển đa dạng các dịch vụ của Trung tâm. Hiện nay tại quận này có hai trung tâm sống độc lập đang hoạt động. Tại TT SĐL Seoul có hai căn hộ cho người khuyết tật nặng thử nghiệm cuộc sống độc lập. Căn hộ dành cho nữ được chính quyền địa phương tài trợ tiền thuê nhà và các nữ hội viên có thể ở đây với thời hạn không quá 6 tháng. Căn hộ dành cho nam được Trung tâm cho hội viên nam thuê với giá rẻ. Chúng tôi đã tới thăm căn hộ dành cho nam. Hiện nay ở đây đang có 4 hội viên sinh sống, trong đó có một người bị bại não liệt tứ chi. Bốn năm trước anh đã có một quyết định lớn là rời trung tâm nuôi dưỡng tập trung NKT, nơi anh đã sống hơn 10 năm, để ra sống tại cộng đồng. Trung tâm SĐL Seoul là nơi đầu tiên anh tới và ở lại căn hộ thử nghiệm này. Tuy được nhà nước chi trả tiền sinh hoạt, nhưng do tiền thuê nhà tại Seoul rất đắt đỏ, nên anh vẫn ở lại căn hộ này dù qui định của Trung tâm là cho thuê phòng không quá 2 năm. Được đón tiếp một đoàn gồm người khuyết tật đến từ 7 nước, anh rất vui và có một quyết định sẽ học tiếng Anh để lần sau tự nói chuyện với chúng tôi.

alt

Thăm Trung tâm Sống độc lập Seoul

Từ trung tâm này hiện này tại Hàn quốc đã có 200 trung tâm sống độc lập và Chính phủ Hàn quốc ra chính sách về hỗ trợ NKT nặng sống độc lập trong cộng đồng.

Tại Hàn quốc, người khuyết tật được phân hạng theo cấp độ từ 1-6, trong đó cấp 1 và 2 là để chỉ người khuyết tật nặng. Theo chính sách của Nhà nước về hỗ trợ người khuyết tật nặng sống độc lập, những người khuyết tật các cấp 1 và 2 được Nhà nước và chính quyền địa phương chi trả tiền dịch vụ người hỗ trợ (PA) từ 180 – 160 giờ/người/tháng. Tại nơi có Trung tâm Sống độc lập, số tiền này được chính quyền ủy quyền cho Trung tâm thực hiện trách nhiệm của Nhà nước. Tuy nhiên, đối với những người khuyết tật nặng cần sự hỗ trợ 24/24h, thì số giờ được Nhà nước chi trả như thế này là chưa đủ. Tại Trung tâm, trong giờ làm việc chúng tôi thấy những nhân viên không khuyết tật hay khuyết tật nhẹ trợ giúp cho những nhân viên khuyết tật nặng để bù cho số giờ thiếu PA. Chúng tôi được biết cũng giống như Trung tâm Hà Nội, Trung tâm Seoul rất khó tìm PA làm việc ca đêm, do vậy người khuyết tật trong thời gian này vẫn cần sự trợ giúp của người thân, tình nguyện viên hoặc máy móc. Được biết, ngoài số nhân viên và PA được trả lương, Trung tâm đã huy động được một lực lượng tình nguyện viên đông đảo gồm hơn 1.000 người để bù vào số giờ không được Chính quyền chi trả.

Phong trào của người khuyết tật Hàn Quốc đã có tác động tới việc thay đổi môi trường. Những tòa nhà dù là sở hữu công cộng hay sở hữu tư nhân, các ga tàu điện ngầm, đường đi bộ đều được xây dựng, sửa chữa cho tiếp cận với người khuyết tật. Trên đường phố chúng tôi thấy có nhiều xe buýt có cửa giữa rộng và có gắn thiết bị trợ giúp người sử dụng xe lăn có thể lên xuống dễ dàng. Ngoài ra mỗi quận đều có một số xe taxi có thang nâng phục vụ hành khách là người khuyết tật. Chúng tôi đã sử dụng hầu hết các phương tiện giao thông công cộng này và thấy mình thực sự độc lập như những người không khuyết tật khác. Trên đường đi chúng tôi thấy có rất nhiều người khuyết tật nặng Hàn Quốc đi lại một mình, tự do và thoải mái trên đường. Việc giao thông và xây dựng tiếp cận đã giúp họ thoát khỏi việc phải ở ru rú trong nhà, và mang lại cho họ cả thế giới. Các công ty của Hàn Quốc cũng coi lĩnh vực người khuyết tật là một thị trường lớn có thể khai thác lâu dài. Có rất nhiều công ty đầu tư vào việc sản xuất các trang thiết bị trợ giúp cho người khuyết tật như xe lăn điện có thể giúp người khuyết tật đứng lên, hay xe lăn đưa người khuyết tật xuống các bậc thang trong các tòa nhà cao tầng trong các trường hợp khẩn cấp.

altalt

Xe lăn điện có thể giúp người khuyết tật đứng lên, hay xe lăn đưa người khuyết tật xuống các bậc thang trong các tòa nhà cao tầng trong các trường hợp khẩn cấp.

Tuy nhiên, không phải mọi nơi đều tiếp cận được. Có một số ga tàu điện ngầm xây cũ chưa được lắp thang máy, một số cửa hàng tiện lợi không được gắn thêm đường dốc để lên xuống, đôi khi có những khe lớn giữa toa tàu điện và sân ga gây khó khăn cho người khuyết tật lên xuống. Các cung điện và công trình cổ tuy được lắp thêm đường dốc ở cửa lớn ra vào, nhưng người khuyết tật vẫn không thể đi vào tất cả các công trình bên trong do có quá nhiều bậc lên xuống. Những điều đó cho thấy những người khuyết tật Hàn quốc vẫn còn cả một chặng đường dài để hoàn thiện môi trường và xây dựng một xã hội hoàn toàn hòa nhập.

Đi một ngày đàng học một sàng khôn.” Chuyến đi đã để lại cho tôi một bài học lớn. Đó là những người khuyết tật cần tập hợp lại thành một đội ngũ đông đảo để xây dựng lên một chính sách toàn diện và đủ mạnh nhằm hỗ trợ cho cuộc sống của người khuyết tật. “Người khuyết tật cần tham gia vào đời sống chính trị” – lời Nghị sĩ Quốc hội Hàn Quốc Jeong Hagyun, một người khuyết tật do tổn thương cột sống, cứ văng vẳng bên tai tôi. Tuy đây là một chặng đường dài đầy gian khó, nhưng nếu chúng ta không bắt đầu từ bây giờ thì sẽ không thể có được kết quả tốt đẹp trong tương lai.

                                                                                              Hoa cỏ may

                                                                                              Trung tâm Sống độc lập Hà Nội


Chia sẻ bài viết

 

Hình ảnh nổi bật

  • Gặp đoàn ABILIS 11.2016
  • Tpwward ASCC vision 2025
  • ILP 22.11.2016
  • Lớp học tiếng Anh

Các tổ chức hỗ trợ







Liên kết

Nhóm vì tương lai tươi sáng





Thống kê truy cập

Ngày:21-09-2019
Số lượt truy cập2055124
Số người đang trục tuyến: 17